Ondersteuning van het Vliegend Hert in Sint-Genesius-Rode

Sint-Genesius-Rode is een van de weinige gemeenten in Vlaanderen waar het vliegend hert nog voorkomt. Met dit project willen we via enkele eenvoudige maatregelen het voortbestaan van de populatie in Sint-Genesius-Rode verzekeren.

De imposante kever is er niet onmiddellijk bedreigd, maar evenmin is de handhaving van de populatie in de huidige situatie gegarandeerd. Vooral het feit dat de vliegende herten er momenteel slechts verspreid zijn over een zeer beperkte oppervlakte, maakt de populatie erg kwetsbaar voor verstoring.

A. Situering

De populatie Vliegende Herten die door dit project ondersteund worden, bevindt zich nabij het speelterrein tussen de Kerkeveldweg en de Smaragdlaan in Sint-Genesius-Rode. Meer bepaald werden de dieren de voorbije drie zomers aangetroffen in de berm van de Kerkeveldweg (Fig. blauwe arcering) en aan het begin van de Diepestraat (Fig. oranje arcering). Zones-Vliegend Hert-SGR

Volgens deze gegevens beperkt de populatie zich dus tot een vrij kleine oppervlakte. Precies het feit dat de larven verspreid zitten over een gering aantal stukken hout, maakt de populatie kwetsbaar. Mocht een vermolmde boomstronk ooit verwijderd worden, dan wordt immers ook een groot percentage van de larven afgevoerd.

Een ander probleem met deze locatie is dat de adulten bij het uitvliegen vaak op het wegdek terecht komen. Dit komt vooral omdat de dieren zich net in de bermen van de straat bevinden. Hierdoor verdwijnen veel vliegende herten onder de wielen van voorbijrijdende auto’s.

Om deze populatie vliegende herten te ondersteunen wordt een gedeelte van het openbare speelterrein ingericht in functie van deze dieren.

B. Doelstellingen

  1. Vliegende herten minder afhankelijk maken van die ene openbare berm en van de willekeur van de omwonenden. Als de buurtbewoners beslissen om een oude boomwortel of rot tuinhout te verwijderen, dan is er opeens een heel pak minder voedsel voor de keverlarve…
  2. Vliegend herten weglokken van de straat, zodat er minder verkeersslachtoffers zouden vallen.

Op die manier willen we de populatie helpen zich te handhaven of zelfs uit te breiden.

C. Concrete maatregelen

 Een fruitboom aanplanten (kers/kriek). Volwassen kevers voeden zich enkel nog met exudaten (spontaan uitvloeiende sappen) van (fruit-)bomen. Aanplant boompjesUitvloeiplaatsen van deze sappen zijn dan ook ontmoetingsplaatsen voor mannetjes en vrouwtjes. Kers en kriek zijn bomen die gemakkelijk exudaten produceren. Met deze eerste maatregel willen we de kevers vooral van de straat weglokken.

Drie op elkaar aansluitende hakhoutstroken aanleggen met eik, hazelaar, enz. die door de gemeente worden beheerd. Daarnaast kan een bestaande strook bomen voortaan beheerd worden als hakhout.
Bij hakhout sterft een deel van het wortelgestel af (= ondergronds dood hout), maar blijft de plant wel leven. Dit beheer verzekert het vliegend hert voldoende ondergronds dood hout op lange termijn, wat hen minder afhankelijk maakt van treinbielzen, oude bomen e.d. in tuinen.
Hakhoutbeheer is optimaal wanneer de hele strook niet in één keer gehakt wordt, maar elk jaar een deel van de bomen zodat elke boom ongeveer om de 5 à 10 jaar omgehakt wordt.

Een “broedhoop” aanleggen. Dit bestaat uit een aantal stukken (hard-)hout die half ingegraven worden. Tussen de stronken worden houtsnippers gepropt, zodat het hout niet te veel uitdroogt.
Deze maatregel bezorgt de vliegende herten dood hout op eerder korte termijn. Nadat de broedhoop verteerd is, moeten de dieren natuurlijk op zoek gaan naar ander hout. Dat kunnen ze vinden in de hakhoutstroken, die tegen die tijd geschikt zouden moeten zijn. 

Deze maatregelen moeten uiteraard zodanig uitgevoerd worden dat ze de voetballers en basketballers op het speelterrein niet hinderen. Overigens zijn niet enkel de vliegende herten gebaat bij deze maatregelen: de broedhoop kan door de bezoekers van het speelterrein gebruikt worden als zitmeubel en jongere kinderen zullen er maar al te graag op klauteren.

D. Aanpak & timing

De aanplant van de fruitbomen en de hakhoutstrook dient tijdens het plantseizoen (periode november tot maart) te gebeuren. Hiermee zouden we dus al tijdens de eerste winter kunnen starten, en de aanplant voltooien tijdens de daaropvolgende winter.

Aanplant HakhoutbermConcreet:

Winter 1: aanplant fruitboom + aanplant hakhoutstrook evenwijdig aan de Kerkeveldweg (dit werd uitgevoerd op 19 maart 2011)

Winter 2: aanvullen hakhoutstrook haaks op de Kerkeveldweg

Van zodra er voldoende hout en houthaksel verzameld is, kan de broedhoop aangelegd worden. Dit doen we best tijdens de lente of herfst, aangezien we ’s winters de handen vol hebben met het aanplanten van de boompjes en we ’s zomers met het tellen van de vliegende herten.

Concreet:

Lente/herfst 1: bouw broedhoop

 E. Partners

Jeugdbond voor Natuur en Milieu – afdeling Zuidwest-Brabant (JNM-ZWB) organiseert dit project. Zij zorgen voor voldoende vrijwilligers om het plantgoed te planten en de broedhoop aan te leggen.

Contact: Sarah Hublou, JNM Zuidwest-Brabant, Vroenenbosstraat 96, 1653 Dworp, 02 380 10 75, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Gemeente Sint-Genesius-Rode zou instaan voor het beheer van de aanplant op lange termijn. Verder zou de gemeente het hout voor de broedhoop (afkomstig van gemeentelijke vellingen) aanleveren.

Natuurpunt Sint-Genesius-Rode werkt actief mee aan dit project en financiert het plantgoed. Samen met JNM-ZWB zorgen zij daarenboven voor houthaksel voor de broedhoop.

Contact: Philippe Verdegem, 02 381 04 78, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Sarah Hublou